مشاوره و پشتیبانی 09120821418

مدیریت حرارتی یکی از مهم‌ترین چالش‌های طراحی و بهره‌برداری از خودروهای الکتریکی است. برخلاف خودروهای مجهز به موتور احتراق داخلی که بخش قابل‌توجهی از انرژی حرارتی آن‌ها از طریق سیستم خنک‌کاری موتور دفع می‌شود، در خودروهای الکتریکی چندین مجموعه الکتریکی و الکترونیکی به‌صورت هم‌زمان به کنترل دما نیاز دارند. باتری‌های لیتیوم‌یونی، موتور الکتریکی، اینورتر، شارژر، مبدل DC-DC و تجهیزات الکترونیک قدرت، همگی در حین فعالیت گرما تولید می‌کنند و عملکرد صحیح آن‌ها به حفظ دما در محدوده مجاز وابسته است.

از طرف دیگر، فضای داخلی خودرو نیز باید در شرایط مختلف آب‌وهوایی در دمای مطلوب قرار داشته باشد. در هوای گرم، سیستم تهویه مطبوع باید گرمای کابین را کاهش دهد و در هوای سرد، تجهیزات گرمایشی باید دمای مناسب را برای سرنشینان و باتری‌ها فراهم کنند. نکته مهم این است که سیستم‌های خنک‌کاری و گرمایش در خودروهای الکتریکی مستقیماً بر مصرف انرژی باتری و در نتیجه بر مسافت قابل پیمایش خودرو تأثیر می‌گذارند.

در این شبیه‌سازی، یک سیستم جامع مدیریت حرارتی برای خودروی الکتریکی در محیط MATLAB و Simulink با استفاده از کتابخانه‌های Simscape، Simscape Electrical و Simscape Fluids مدل‌سازی شده است. مدل ارائه‌شده شامل دو مدار گردش مایع خنک‌کننده، یک مدار تبرید و یک مدار تهویه مطبوع کابین است. این مجموعه به‌گونه‌ای طراحی شده است که بتواند شرایط مختلف آب‌وهوایی و بارهای حرارتی متغیر خودرو را مدیریت کند.

هدف اصلی این شبیه‌سازی، بررسی عملکرد هماهنگ اجزای سیستم مدیریت حرارتی، نحوه تغییر آرایش مدارهای خنک‌کاری، کنترل دمای باتری‌ها و مجموعه محرکه و همچنین ارزیابی انرژی مصرفی تجهیزات سرمایشی و گرمایشی است.

معرفی ساختار کلی سیستم مدیریت حرارتی خودروی الکتریکی

سیستم مدیریت حرارتی مدل‌شده از چهار بخش اصلی تشکیل شده است:

  • دو مدار گردش مایع خنک‌کننده برای کنترل دمای باتری‌ها و مجموعه محرکه خودرو.
  • مدار تبرید برای تأمین سرمایش موردنیاز چیلر و اواپراتور سیستم تهویه مطبوع.
  • مدار HVAC برای تنظیم دمای هوای داخل کابین.
  • سیستم کنترلی برای مدیریت پمپ‌ها، کمپرسور، فن، دمنده و شیرهای کنترلی.

دو مدار خنک‌کننده می‌توانند با استفاده از یک شیر چهارراهه در دو حالت سری و موازی فعالیت کنند. انتخاب هر یک از این حالت‌ها به شرایط محیطی و نیاز حرارتی اجزای خودرو بستگی دارد.

در حالت سری، دو مدار خنک‌کننده به یکدیگر متصل می‌شوند و جریان مایع خنک‌کننده از مسیر مشترک عبور می‌کند. در این شرایط، امکان انتقال گرمای تولیدشده توسط موتور الکتریکی به باتری‌ها وجود دارد. این قابلیت در هوای سرد اهمیت زیادی دارد، زیرا باتری‌ها برای رسیدن به محدوده دمایی مناسب به گرمایش نیاز دارند.

در حالت موازی، دو مدار از یکدیگر جدا می‌شوند و هر مدار به‌صورت مستقل وظیفه خنک‌کاری مجموعه مشخصی از تجهیزات را بر عهده می‌گیرد. در این وضعیت، مدار مربوط به مجموعه محرکه از رادیاتور استفاده می‌کند، درحالی‌که مدار باتری‌ها می‌تواند از چیلر موجود در مدار تبرید برای دفع گرمای اضافی بهره ببرد.

این ساختار انعطاف‌پذیر باعث می‌شود سیستم مدیریت حرارتی بتواند در شرایط مختلف، بین استفاده از گرمای تولیدشده توسط تجهیزات و دفع گرمای اضافی تصمیم‌گیری کند.

نحوه عملکرد سیستم در شرایط آب‌وهوایی مختلف

یکی از ویژگی‌های مهم این مدل، قابلیت بررسی عملکرد سیستم در شرایط آب‌وهوایی متفاوت است. در این شبیه‌سازی، سه سناریوی اصلی برای ارزیابی عملکرد سیستم در نظر گرفته شده است.

عملکرد سیستم در هوای سرد

در دمای محیط پایین، باتری‌های لیتیوم‌یونی ممکن است با محدودیت عملکرد مواجه شوند. کاهش دمای باتری می‌تواند موجب افزایش مقاومت داخلی سلول‌ها، کاهش توان قابل‌دسترس و محدودشدن قابلیت شارژ و تخلیه شود. بنابراین، گرم‌کردن باتری پیش از رسیدن به شرایط کاری مناسب اهمیت زیادی دارد.

در این شرایط، دو مدار خنک‌کننده در حالت سری قرار می‌گیرند. گرمای تولیدشده توسط موتور الکتریکی و سایر اجزای مجموعه محرکه از طریق مایع خنک‌کننده به مدار باتری منتقل می‌شود. به این ترتیب، بخشی از گرمایی که در شرایط عادی باید به محیط دفع شود، برای گرم‌کردن باتری‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اگر گرمای بازیافتی برای افزایش دمای باتری کافی نباشد، گرم‌کن الکتریکی باتری فعال می‌شود. در مدل، این گرم‌کن با استفاده از یک منبع نرخ انتقال حرارت و یک جرم حرارتی نمایش داده شده است. کنترل‌کننده آن به‌گونه‌ای عمل می‌کند که دمای باتری از 5 درجه سانتی‌گراد بالاتر برود.

هم‌زمان، سیستم تهویه مطبوع کابین نیز برای تأمین گرمایش موردنیاز سرنشینان فعال می‌شود. در این وضعیت، گرم‌کن PTC وظیفه افزایش دمای هوای ورودی به کابین را بر عهده دارد. بنابراین، در شرایط سرد دو فرآیند گرمایشی مستقل برای باتری و فضای داخلی خودرو انجام می‌شود.

عملکرد سیستم در هوای معتدل و گرم

در شرایط آب‌وهوایی معتدل و گرم، مدارهای خنک‌کننده در حالت سری باقی می‌مانند و رادیاتور وظیفه دفع گرمای تولیدشده توسط باتری‌ها و مجموعه محرکه را بر عهده دارد.

در این حالت، مایع خنک‌کننده پس از جذب انرژی حرارتی از تجهیزات، وارد رادیاتور می‌شود. انتقال حرارت از مایع به جریان هوای عبوری از رادیاتور باعث کاهش دمای سیال و آماده‌شدن آن برای ورود مجدد به مدار می‌شود.

جریان هوا از طریق حرکت خودرو و همچنین فن نصب‌شده در پشت مجموعه کندانسور تأمین می‌شود. بنابراین، سرعت خودرو می‌تواند بر ظرفیت دفع حرارت رادیاتور تأثیر بگذارد.

در شرایطی که ظرفیت رادیاتور برای کنترل دمای اجزا کافی باشد، نیازی به استفاده از چیلر وجود ندارد. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا فعال‌کردن مدار تبرید و کمپرسور می‌تواند مصرف انرژی الکتریکی خودرو را افزایش دهد.

عملکرد سیستم در هوای بسیار گرم

در دمای محیط بالا، به‌ویژه هنگام رانندگی طولانی‌مدت یا اعمال بار زیاد به مجموعه محرکه، ظرفیت رادیاتور ممکن است برای دفع کامل گرمای تولیدشده کافی نباشد. در چنین شرایطی، سیستم به حالت موازی تغییر وضعیت می‌دهد.

با تغییر وضعیت شیر چهارراهه، مدار خنک‌کاری باتری از مدار مجموعه محرکه جدا می‌شود. در این وضعیت، رادیاتور برای خنک‌کردن موتور، شارژر و اینورتر استفاده می‌شود و مدار مستقل باتری‌ها از چیلر کمک می‌گیرد.

چیلر یک مبدل حرارتی است که گرمای مایع خنک‌کننده باتری را به مبرد موجود در مدار تبرید منتقل می‌کند. در نتیجه، امکان کاهش دمای باتری حتی در شرایطی که دمای محیط بسیار بالا است فراهم می‌شود.

این روش به سیستم اجازه می‌دهد دمای باتری‌ها را در محدوده مناسب نگه دارد و از افزایش بیش از حد دمای سلول‌ها جلوگیری کند. در مدل، استفاده از چیلر به‌صورت کنترلی انجام می‌شود و تنها زمانی وارد مدار می‌شود که شرایط حرارتی باتری به آن نیاز داشته باشد.

مدار تبرید و نقش آن در مدیریت حرارتی خودرو

مدار تبرید یکی از بخش‌های کلیدی سیستم مدیریت حرارتی است. این مدار علاوه بر خنک‌کردن باتری‌ها در شرایط گرم، وظیفه تأمین سرمایش موردنیاز کابین را نیز بر عهده دارد.

مدار تبرید از اجزای زیر تشکیل شده است:

  • کمپرسور (Compressor)
  • کندانسور (Condenser)
  • مخزن ذخیره مایع مبرد (Liquid Receiver)
  • دو شیر انبساط (Expansion Valves)
  • چیلر (Chiller)
  • اواپراتور (Evaporator)

این اجزا یک چرخه تبرید تراکمی را تشکیل می‌دهند. کمپرسور مبرد را متراکم کرده و شرایط لازم برای انتقال حرارت در کندانسور را فراهم می‌کند. در کندانسور، گرمای جذب‌شده از چیلر و اواپراتور به هوای محیط منتقل می‌شود. سپس مبرد مایع از مخزن ذخیره عبور کرده و به سمت شیرهای انبساط هدایت می‌شود.

دو شیر انبساط به‌صورت مستقل، جریان مبرد ورودی به چیلر و اواپراتور را تنظیم می‌کنند. این ساختار اجازه می‌دهد هر یک از مبدل‌های حرارتی متناسب با نیاز سرمایشی خود فعالیت کنند.

یکی از نکات مهم در طراحی این سیستم، قابلیت فعالیت هم‌زمان چیلر و اواپراتور است. در این شرایط، کمپرسور باید ظرفیت لازم برای دفع مجموع گرمای جذب‌شده توسط هر دو مبدل را فراهم کند. بنابراین، کنترل کمپرسور بر اساس شرایط کاری کل مدار تبرید انجام می‌شود.

کمپرسور مدار تبرید

کمپرسور وظیفه ایجاد اختلاف فشار موردنیاز برای گردش مبرد در مدار را بر عهده دارد. عملکرد آن تأثیر مستقیمی بر ظرفیت سرمایشی سیستم و میزان انرژی مصرفی دارد.

در این مدل، کنترل کمپرسور به‌گونه‌ای انجام می‌شود که فشار در ناحیه چیلر و اواپراتور در حدود 0.3 مگاپاسکال حفظ شود. این فشار متناظر با دمای اشباع تقریبی 1 درجه سانتی‌گراد برای شرایط مبرد در نظر گرفته‌شده در مدل است.

کنترل فشار اهمیت زیادی دارد، زیرا تغییر فشار تبخیر می‌تواند بر دمای اشباع، ظرفیت جذب گرما و عملکرد کلی چرخه تبرید تأثیر بگذارد. با تنظیم مناسب کمپرسور، سیستم می‌تواند نیاز سرمایشی باتری‌ها و کابین را تأمین کند.

کندانسور و مخزن ذخیره مبرد

کندانسور از نوع مبدل حرارتی لوله و پره مستطیلی است. وظیفه آن دفع گرمای مبرد به هوای محیط و تبدیل مبرد بخار به مایع است.

جریان هوای عبوری از کندانسور تحت تأثیر سرعت خودرو و فن قرار دارد. هنگامی که خودرو با سرعت بیشتری حرکت می‌کند، جریان هوای طبیعی افزایش یافته و شرایط انتقال حرارت بهبود پیدا می‌کند. در سرعت‌های پایین یا هنگام توقف خودرو، فن نقش مهم‌تری در تأمین جریان هوا خواهد داشت.

پس از کندانسور، مبرد وارد مخزن ذخیره مایع می‌شود. این مخزن امکان ذخیره مقداری مبرد را فراهم کرده و کمک می‌کند مبرد مایع زیرسردشده به شیرهای انبساط برسد. وجود این بخش در پایداری عملکرد مدار تبرید و تأمین جریان مناسب مبرد اهمیت دارد.

شیرهای انبساط چیلر و اواپراتور

در سیستم دو شیر انبساط مستقل وجود دارد. شیر انبساط اول، مقدار مبرد ورودی به چیلر را کنترل می‌کند و شیر دوم وظیفه تنظیم جریان مبرد ورودی به اواپراتور را بر عهده دارد.

هر دو شیر بر اساس حفظ مقدار فوق‌گرمایش اسمی (Superheat) کنترل می‌شوند. فوق‌گرمایش به اختلاف دمای بخار مبرد با دمای اشباع متناظر با فشار آن گفته می‌شود.

کنترل مناسب فوق‌گرمایش باعث می‌شود مبرد در خروجی مبدل‌ها عمدتاً به حالت بخار برسد و از ورود مایع به کمپرسور جلوگیری شود. ورود مبرد مایع به کمپرسور می‌تواند باعث ایجاد مشکلات مکانیکی و کاهش قابلیت اطمینان سیستم شود.

چیلر و انتقال حرارت از مایع خنک‌کننده

چیلر در این مدل به‌صورت یک مبدل حرارتی پوسته و لوله (Shell-and-Tube Heat Exchanger) در نظر گرفته شده است. در یک سمت آن مایع خنک‌کننده باتری و در سمت دیگر مبرد قرار دارد.

مبرد با جذب گرمای مایع خنک‌کننده تبخیر می‌شود و در نتیجه دمای سیال خنک‌کننده کاهش پیدا می‌کند. این مایع سردشده مجدداً به اطراف مجموعه باتری هدایت می‌شود تا گرمای تولیدشده توسط سلول‌ها را جذب کند.

برای جلوگیری از خنک‌کاری غیرضروری، یک شیر سه‌راهه در مسیر چیلر قرار گرفته است. این شیر می‌تواند جریان مایع را به سمت چیلر هدایت کند یا مسیر چیلر را دور بزند. عملکرد آن بر اساس دمای باتری و نیاز سرمایشی تنظیم می‌شود.

مدار خنک‌کاری مجموعه محرکه خودرو

مجموعه محرکه خودرو شامل چند تجهیز مهم الکتریکی است که در زمان فعالیت گرما تولید می‌کنند. در این شبیه‌سازی، مدار خنک‌کاری مجموعه محرکه برای کنترل دمای شارژر، موتور الکتریکی و اینورتر طراحی شده است.

یک پمپ مستقل وظیفه ایجاد جریان مایع خنک‌کننده در این مدار را بر عهده دارد. مایع پس از عبور از تجهیزات مختلف، گرمای تولیدشده را جذب کرده و به سمت رادیاتور هدایت می‌شود.

زیرسیستم پمپ موتور

پمپ موتور، جریان مایع خنک‌کننده موردنیاز برای خنک‌کاری شارژر، موتور و اینورتر را تأمین می‌کند. مقدار جریان ایجادشده توسط پمپ بر میزان انتقال حرارت از تجهیزات به سیال تأثیر مستقیم دارد.

در طراحی سیستم‌های خنک‌کاری، انتخاب دبی مناسب اهمیت زیادی دارد. دبی بسیار پایین ممکن است باعث افزایش دمای تجهیزات شود، درحالی‌که افزایش بیش از اندازه دبی می‌تواند توان مصرفی پمپ را بالا ببرد. بنابراین، کنترل پمپ باید با توجه به بار حرارتی و شرایط کاری سیستم انجام شود.

زیرسیستم شارژر

شارژر خودرو یکی از منابع تولید حرارت در سیستم الکتریکی است. هنگام انتقال انرژی الکتریکی به باتری، بخشی از انرژی به دلیل تلفات داخلی به گرما تبدیل می‌شود.

در این مدل، شارژر با استفاده از یک ژاکت خنک‌کننده (Coolant Jacket) نمایش داده شده است. این ژاکت در اطراف تجهیز قرار دارد و امکان انتقال گرمای تولیدشده به مایع خنک‌کننده را فراهم می‌کند.

مدل حرارتی شارژر از یک منبع نرخ انتقال حرارت و یک جرم حرارتی تشکیل شده است. منبع حرارتی میزان گرمای تولیدشده را مشخص می‌کند و جرم حرارتی رفتار دمایی تجهیز را در برابر تغییرات بار نشان می‌دهد.

زیرسیستم موتور الکتریکی

موتور الکتریکی هنگام تبدیل انرژی الکتریکی به انرژی مکانیکی، به دلیل تلفات سیم‌پیچ‌ها، تلفات آهنی و سایر تلفات داخلی گرما تولید می‌کند. مقدار این گرما به جریان، سرعت، گشتاور و شرایط کاری موتور وابسته است.

برای مدل‌سازی حرارتی موتور، یک منبع نرخ انتقال حرارت و یک جرم حرارتی در نظر گرفته شده است. ژاکت خنک‌کننده اطراف موتور امکان انتقال گرما به سیال را فراهم می‌کند.

در زمان افزایش گشتاور و بار مکانیکی، تلفات موتور نیز ممکن است افزایش پیدا کند. بنابراین، عملکرد مدار خنک‌کاری باید بتواند در برابر تغییرات بار حرارتی واکنش مناسبی نشان دهد.

زیرسیستم اینورتر

اینورتر وظیفه تبدیل و کنترل انرژی الکتریکی موردنیاز موتور را بر عهده دارد. کلیدزنی نیمه‌هادی‌های قدرت، مقاومت‌های هدایتی و سایر تلفات الکترونیکی باعث تولید گرما در این تجهیز می‌شوند.

در مدل شبیه‌سازی، اینورتر نیز با یک ژاکت خنک‌کننده و مدل حرارتی شامل منبع گرما و جرم حرارتی نمایش داده شده است. کنترل دمای اینورتر اهمیت زیادی دارد، زیرا افزایش دما می‌تواند بر قابلیت اطمینان نیمه‌هادی‌ها و عمر مفید تجهیزات قدرت تأثیر منفی بگذارد.

زیرسیستم رادیاتور

رادیاتور وظیفه دفع گرمای جذب‌شده توسط مایع خنک‌کننده را بر عهده دارد. در این شبیه‌سازی، رادیاتور از نوع مبدل حرارتی لوله و پره مستطیلی است.

در این مبدل، مایع خنک‌کننده از داخل لوله‌ها عبور می‌کند و هوا از روی سطوح خارجی و پره‌ها جریان می‌یابد. پره‌ها با افزایش سطح انتقال حرارت، امکان دفع انرژی حرارتی بیشتری را فراهم می‌کنند.

جریان هوا از دو منبع اصلی تأمین می‌شود: سرعت حرکت خودرو و فن نصب‌شده در پشت کندانسور. بنابراین، ظرفیت دفع حرارت رادیاتور به شرایط حرکتی خودرو و عملکرد فن وابسته است.

در زمان توقف خودرو، جریان هوای ناشی از حرکت خودرو از بین می‌رود و فن باید بخش عمده جریان هوای موردنیاز را تأمین کند. این مسئله در شرایط ترافیک سنگین و دمای محیط بالا اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

شیر بای‌پس رادیاتور

در شرایط آب‌وهوایی سرد، دفع گرمای تولیدشده توسط موتور و سایر تجهیزات ممکن است مطلوب نباشد، زیرا باتری‌ها به انرژی حرارتی برای گرم‌شدن نیاز دارند.

به همین دلیل، یک شیر سه‌راهه در مسیر رادیاتور قرار گرفته است. این شیر می‌تواند جریان مایع خنک‌کننده را از رادیاتور عبور دهد یا آن را از مسیر بای‌پس به سمت سایر بخش‌های مدار هدایت کند.

هنگامی که سیستم در حالت گرمایش باتری قرار دارد، مسیر رادیاتور دور زده می‌شود تا گرمای مجموعه محرکه تا حد امکان در مدار باقی بماند. در نتیجه، امکان استفاده از انرژی حرارتی موتور برای افزایش دمای باتری فراهم می‌شود.

مدار خنک‌کاری باتری‌ها و مبدل DC-DC

باتری‌ها مهم‌ترین بخش ذخیره‌سازی انرژی در خودروی الکتریکی هستند و شرایط حرارتی آن‌ها تأثیر مستقیمی بر عملکرد، ایمنی و طول عمر خودرو دارد. کنترل دمای باتری باید به‌گونه‌ای انجام شود که از گرم‌شدن بیش از حد یا سردشدن غیرمجاز سلول‌ها جلوگیری شود.

در مدل ارائه‌شده، مدار خنک‌کاری باتری‌ها دارای یک پمپ مستقل است که جریان مایع خنک‌کننده را در اطراف باتری‌ها و مبدل DC-DC برقرار می‌کند.

زیرسیستم پمپ باتری

پمپ باتری وظیفه گردش مایع خنک‌کننده در مدار مربوط به باتری‌ها و مبدل DC-DC را بر عهده دارد. عملکرد این پمپ باید متناسب با بار حرارتی و وضعیت دمایی باتری تنظیم شود.

در حالت سری، این مدار با مدار مجموعه محرکه ارتباط دارد و می‌تواند از گرمای تولیدشده توسط موتور برای گرم‌کردن باتری استفاده کند. در حالت موازی، مدار باتری مستقل شده و در صورت نیاز از چیلر برای کاهش دما بهره می‌برد.

زیرسیستم مبدل DC-DC

مبدل DC-DC برای تبدیل سطح ولتاژ جریان مستقیم و تأمین انرژی موردنیاز تجهیزات الکتریکی خودرو استفاده می‌شود. این مبدل نیز مانند سایر تجهیزات الکترونیک قدرت دارای تلفات حرارتی است.

در این شبیه‌سازی، مبدل DC-DC با یک ژاکت خنک‌کننده مدل‌سازی شده است. منبع نرخ انتقال حرارت، میزان گرمای تولیدشده را نشان می‌دهد و جرم حرارتی رفتار دمایی تجهیز را شبیه‌سازی می‌کند.

زیرسیستم باتری

باتری خودرو در این مدل از چهار مجموعه باتری مستقل تشکیل شده است. هر مجموعه دارای سلول‌های لیتیوم‌یونی است که در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند و توسط یک ژاکت خنک‌کننده احاطه شده‌اند.

این ساختار امکان بررسی رفتار حرارتی چند مجموعه باتری را در یک سیستم مشترک فراهم می‌کند. مایع خنک‌کننده از کانال‌های باریک اطراف مجموعه باتری عبور می‌کند و گرمای تولیدشده توسط سلول‌ها را جذب می‌کند.

مدل باتری علاوه بر رفتار الکتریکی، تولید حرارت را نیز در نظر می‌گیرد. ولتاژ و گرمای تولیدشده در باتری‌ها بر اساس جریان موردنیاز خودرو تعیین می‌شود. بنابراین، تغییر جریان مصرفی در طول چرخه رانندگی می‌تواند موجب تغییر بار حرارتی باتری شود.

زیرسیستم پک باتری

هر یک از چهار مجموعه باتری از تعدادی سلول لیتیوم‌یونی تشکیل شده است که به‌صورت یک ساختار انباشته مدل‌سازی شده‌اند. در این بخش، مدل الکتریکی سلول‌ها با مدل حرارتی آن‌ها کوپل شده است.

گرمای تولیدشده در سلول‌ها بر اساس تلفات توان الکتریکی محاسبه می‌شود. بخشی از انرژی ورودی و خروجی باتری در اثر مقاومت داخلی و سایر سازوکارهای اتلافی به گرما تبدیل می‌شود.

اتصال مدل الکتریکی و حرارتی این امکان را فراهم می‌کند که اثر تغییر جریان باتری بر دمای سلول‌ها بررسی شود. این موضوع برای تحلیل رفتار باتری در شرایط شتاب‌گیری، رانندگی با سرعت بالا و توقف خودرو اهمیت دارد.

گرم‌کن باتری

برای شرایط آب‌وهوایی سرد، یک گرم‌کن مستقل در مدار باتری در نظر گرفته شده است. این تجهیز با استفاده از یک منبع نرخ انتقال حرارت و یک جرم حرارتی مدل‌سازی می‌شود.

وظیفه گرم‌کن افزایش دمای باتری تا بالاتر از 5 درجه سانتی‌گراد است. هنگامی که دمای باتری کمتر از محدوده تعیین‌شده باشد، سیستم کنترلی فرمان فعال‌شدن گرم‌کن را صادر می‌کند.

استفاده از گرم‌کن در کنار بازیابی گرمای مجموعه محرکه باعث می‌شود سیستم بتواند در دمای محیط بسیار پایین نیز شرایط حرارتی مناسب‌تری برای باتری فراهم کند.

شیر چهارراهه و تغییر وضعیت مدارهای سری و موازی

یکی از مهم‌ترین بخش‌های کنترلی این شبیه‌سازی، زیرسیستم شیر تغییر حالت سری و موازی است. این شیر چهارراهه وظیفه تغییر ارتباط هیدرولیکی بین دو مدار خنک‌کننده را بر عهده دارد.

این شیر دو وضعیت اصلی دارد:

حالت موازی (Parallel Mode)

در حالت موازی، پورت‌های A و D به یکدیگر و پورت‌های C و B نیز به یکدیگر متصل می‌شوند. در نتیجه، دو مدار خنک‌کننده از یکدیگر جدا شده و هر کدام دارای مخزن و پمپ مستقل خواهند بود.

این وضعیت زمانی استفاده می‌شود که باتری‌ها و مجموعه محرکه به شرایط خنک‌کاری متفاوتی نیاز داشته باشند. برای مثال، ممکن است باتری‌ها به سرمایش فعال توسط چیلر نیاز داشته باشند، درحالی‌که دمای موتور با استفاده از رادیاتور قابل کنترل باشد.

حالت سری (Serial Mode)

در حالت سری، پورت‌های A و B به یکدیگر و پورت‌های C و D نیز به هم متصل می‌شوند. در این شرایط، دو مدار خنک‌کننده با یکدیگر ادغام شده و یک مسیر مشترک تشکیل می‌دهند.

در این حالت، دو پمپ به‌گونه‌ای هماهنگ می‌شوند که دبی یکسانی را تأمین کنند. این هماهنگی برای جلوگیری از ایجاد اختلاف نامطلوب در جریان سیال و حفظ عملکرد صحیح مدار مشترک اهمیت دارد.

حالت سری به‌ویژه در شرایط سرد مفید است، زیرا امکان انتقال گرمای مجموعه محرکه به باتری‌ها را فراهم می‌کند. همچنین در شرایط معتدل، می‌توان از یک مدار مشترک برای خنک‌کاری تجهیزات استفاده کرد.

سیستم تهویه مطبوع کابین خودرو (HVAC)

سیستم HVAC وظیفه تنظیم دمای هوای داخل کابین را بر عهده دارد. این سیستم باید بتواند در شرایط آب‌وهوایی گرم و سرد، دمای مطلوب را برای سرنشینان فراهم کند.

مدار تهویه مطبوع در این مدل از اجزای زیر تشکیل شده است:

  • دمنده هوا (Blower)
  • اواپراتور (Evaporator)
  • گرم‌کن PTC
  • فضای داخلی کابین خودرو
  • دریچه تنظیم هوای تازه و هوای بازچرخشی

دمنده وظیفه ایجاد جریان هوا را بر عهده دارد. هوا می‌تواند از محیط بیرون وارد سیستم شود یا از هوای داخل کابین مجدداً استفاده شود. سپس هوا با عبور از اواپراتور یا گرم‌کن PTC به دمای موردنظر نزدیک می‌شود.

زیرسیستم دمنده هوا

دمنده یا Blower جریان هوای موردنیاز سیستم تهویه مطبوع را تأمین می‌کند. عملکرد آن با توجه به اختلاف بین دمای واقعی کابین و دمای مرجع تنظیم می‌شود.

هنگامی که دمای کابین با مقدار تنظیم‌شده اختلاف داشته باشد، کنترل‌کننده می‌تواند سرعت دمنده را تغییر دهد تا انتقال حرارت میان هوای عبوری و مبدل‌های حرارتی افزایش یا کاهش پیدا کند.

در این مدل، هوای ورودی دمنده می‌تواند از محیط یا از مسیر بازچرخش هوای داخل کابین تأمین شود. انتخاب این دو مسیر بر عملکرد حرارتی سیستم تأثیر دارد.

زیرسیستم دریچه بازچرخش هوا

برای مدیریت هوای ورودی به دمنده، یک دریچه بازچرخش در نظر گرفته شده است. این بخش با استفاده از دو محدودکننده جریان (Restriction) مدل‌سازی شده که عملکرد آن‌ها به‌صورت معکوس نسبت به یکدیگر تغییر می‌کند.

با تغییر وضعیت دریچه، سیستم می‌تواند هوای تازه محیط را وارد کابین کند یا بخشی از هوای داخلی را مجدداً به گردش درآورد.

استفاده از هوای بازچرخشی در برخی شرایط می‌تواند بار سرمایشی یا گرمایشی سیستم را کاهش دهد، زیرا هوای ورودی به مبدل حرارتی از قبل به دمای کابین نزدیک شده است. بااین‌حال، تأمین هوای تازه برای حفظ کیفیت هوای داخل کابین نیز اهمیت دارد.

گرم‌کن PTC

گرم‌کن PTC یکی از تجهیزات مهم گرمایشی در خودروهای الکتریکی است. PTC مخفف Positive Temperature Coefficient است و به تجهیزاتی اشاره دارد که مقاومت الکتریکی آن‌ها با افزایش دما بیشتر می‌شود.

این گرم‌کن برای تأمین گرمای موردنیاز کابین در هوای سرد استفاده می‌شود. در مدل، گرم‌کن PTC با یک منبع نرخ انتقال حرارت و یک جرم حرارتی نمایش داده شده است.

هنگامی که دمای کابین پایین‌تر از مقدار مرجع باشد، سیستم کنترلی گرم‌کن را فعال می‌کند. انرژی الکتریکی مصرف‌شده توسط این تجهیز به گرما تبدیل شده و دمای هوای عبوری از سیستم تهویه را افزایش می‌دهد.

از آنجا که خودروهای الکتریکی فاقد موتور احتراق داخلی متداول هستند، نمی‌توانند مانند خودروهای بنزینی از گرمای اتلافی موتور برای گرم‌کردن کابین استفاده کنند. به همین دلیل، تجهیزات گرمایشی الکتریکی مانند PTC نقش مهمی در سیستم مدیریت حرارتی این خودروها دارند.

اواپراتور سیستم تهویه مطبوع

اواپراتور یکی از مبدل‌های حرارتی مدار تبرید است که وظیفه جذب گرما از هوای کابین را بر عهده دارد. مبرد در داخل لوله‌های اواپراتور جریان پیدا می‌کند و با جذب انرژی حرارتی از هوا، تبخیر می‌شود.

اواپراتور نیز مانند کندانسور از نوع مبدل حرارتی لوله و پره مستطیلی است. هوا از روی سطوح خارجی مبدل عبور می‌کند و گرمای خود را به مبرد منتقل می‌کند.

یکی دیگر از قابلیت‌های مهم اواپراتور، رطوبت‌گیری هوا است. هنگامی که دمای سطح اواپراتور کمتر از نقطه شبنم هوای مرطوب باشد، بخار آب موجود در هوا می‌تواند روی سطح آن تقطیر شود. در نتیجه، علاوه بر کاهش دما، رطوبت هوای ورودی به کابین نیز کاهش می‌یابد.

زیرسیستم کابین خودرو

کابین خودرو در این شبیه‌سازی به‌صورت یک حجم بزرگ از هوای مرطوب مدل‌سازی شده است. استفاده از مدل هوای مرطوب امکان بررسی هم‌زمان رفتار حرارتی و رطوبتی فضای داخلی را فراهم می‌کند.

سرنشینان خودرو نیز به‌عنوان منابع تولید گرما، رطوبت و دی‌اکسیدکربن در نظر گرفته شده‌اند. این منابع باعث می‌شوند شرایط داخلی کابین در طول زمان تغییر کند.

تولید گرما توسط سرنشینان، بار حرارتی سیستم تهویه را افزایش می‌دهد. همچنین تولید رطوبت و دی‌اکسیدکربن نشان می‌دهد که کیفیت هوای داخل کابین تنها به کنترل دما محدود نیست و باید شرایط تهویه و ورود هوای تازه نیز در نظر گرفته شود.

انتقال حرارت بین کابین و محیط خارجی

برای مدل‌سازی تبادل حرارتی میان فضای داخلی و محیط بیرون، یک زیرسیستم مستقل در نظر گرفته شده است. این بخش مقاومت‌های حرارتی میان کابین و محیط خارجی را نمایش می‌دهد.

بدنه خودرو از طریق سطوح مختلف با محیط تبادل حرارت دارد. در هوای گرم، انتقال حرارت از محیط به کابین می‌تواند بار سرمایشی سیستم را افزایش دهد. در هوای سرد نیز گرمای داخلی کابین از طریق بدنه به محیط منتقل می‌شود.

در نظر گرفتن مقاومت‌های حرارتی باعث می‌شود مدل رفتار واقعی‌تری از تغییر دمای کابین در شرایط مختلف محیطی ارائه دهد.

زیرسیستم کنترل و مدیریت عملکرد تجهیزات

برای هماهنگ‌کردن اجزای مختلف سیستم مدیریت حرارتی، یک زیرسیستم کنترل مرکزی در مدل وجود دارد. این زیرسیستم شامل کنترل‌کننده‌های مربوط به پمپ‌ها، کمپرسور، فن، دمنده و شیرهای کنترلی است.

وظیفه اصلی کنترل‌کننده‌ها، حفظ دمای تجهیزات در محدوده مطلوب و تأمین شرایط آسایش حرارتی کابین است. از آنجا که شرایط کاری خودرو به‌صورت پیوسته تغییر می‌کند، کنترل‌کننده‌ها باید بتوانند به تغییرات بار الکتریکی، سرعت خودرو و دمای محیط واکنش نشان دهند.

برای مثال، هنگامی که دمای باتری از مقدار تعیین‌شده بالاتر می‌رود، سیستم می‌تواند ابتدا وضعیت شیرهای خنک‌کننده را تغییر دهد و در صورت نیاز چیلر را وارد مدار کند. همچنین با افزایش دمای کابین، کمپرسور و دمنده برای تأمین سرمایش موردنیاز فعال می‌شوند.

در شرایط سرد نیز کنترل‌کننده‌ها می‌توانند مسیر رادیاتور را بای‌پس کنند، مدارهای خنک‌کننده را در حالت سری قرار دهند و گرم‌کن باتری و PTC را فعال کنند.

این هماهنگی اهمیت زیادی دارد، زیرا فعال‌شدن هم‌زمان چند تجهیز پرمصرف بدون در نظر گرفتن نیاز واقعی سیستم می‌تواند مصرف انرژی را افزایش دهد. بنابراین، مدیریت حرارتی مناسب باید علاوه بر کنترل دما، مصرف توان تجهیزات جانبی را نیز در نظر بگیرد.

زیرسیستم سناریوهای شبیه‌سازی

در این مدل، زیرسیستم Scenario وظیفه تنظیم شرایط محیطی و ورودی‌های موردنیاز برای سناریوی انتخاب‌شده را بر عهده دارد.

در این بخش، عواملی مانند دمای محیط، سرعت خودرو، جریان موردنیاز باتری و بار حرارتی مجموعه محرکه تعریف می‌شوند. جریان موردنیاز باتری و بار حرارتی تجهیزات قدرت بر اساس سرعت خودرو و اطلاعات جدولی تعیین می‌شوند.

به این ترتیب، با تغییر سرعت خودرو، شرایط الکتریکی و حرارتی سیستم نیز تغییر می‌کند. این روش امکان بررسی رفتار سیستم مدیریت حرارتی در یک چرخه رانندگی واقعی‌تر را فراهم می‌کند.

سه سناریوی اصلی برای ارزیابی عملکرد مدل در نظر گرفته شده است.

سناریوی اول: چرخه رانندگی در دمای 30 درجه سانتی‌گراد

در این سناریو، خودرو در شرایط محیطی با دمای 30 درجه سانتی‌گراد حرکت می‌کند و سیستم تهویه مطبوع نیز روشن است.

سرعت خودرو ابتدا بر اساس چرخه استاندارد NEDC تعیین می‌شود. چرخه NEDC یا New European Driving Cycle یک چرخه رانندگی استاندارد است که برای ارزیابی مصرف انرژی و عملکرد خودروها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

پس از اجرای چرخه NEDC، خودرو به مدت 30 دقیقه در سرعت بالا حرکت می‌کند. هدف از اضافه‌کردن این بخش، افزایش بار حرارتی باتری و بررسی توانایی سیستم در دفع گرمای تولیدشده در شرایط رانندگی سنگین است.

در ابتدای شبیه‌سازی، دو مدار خنک‌کننده در حالت سری قرار دارند. با ادامه رانندگی و افزایش دمای باتری، سیستم به‌تدریج نیاز بیشتری به سرمایش فعال پیدا می‌کند.

پس از حدود 1100 ثانیه، وضعیت شیر چهارراهه تغییر کرده و مدارها وارد حالت موازی می‌شوند. در این مرحله، چیلر برای خنک‌کردن باتری‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد تا دمای آن‌ها کمتر از 35 درجه سانتی‌گراد باقی بماند.

این سناریو برای بررسی عملکرد سیستم در شرایط رانندگی روزمره و همچنین بارگذاری حرارتی شدید مناسب است. همچنین می‌توان از نتایج آن برای بررسی زمان فعال‌شدن چیلر و میزان انرژی مصرفی تجهیزات استفاده کرد.

سناریوی دوم: خنک‌کردن خودرو در حالت توقف و دمای 40 درجه سانتی‌گراد

در سناریوی دوم، خودرو در دمای محیط 40 درجه سانتی‌گراد متوقف است و سیستم تهویه مطبوع روشن باقی می‌ماند.

این وضعیت برای بررسی عملکرد سیستم در شرایطی مناسب است که خودرو حرکت نمی‌کند، اما همچنان به کنترل دمای کابین و تجهیزات الکتریکی نیاز دارد.

در زمان توقف، جریان هوای ناشی از حرکت خودرو وجود ندارد. بنابراین، فن باید جریان هوای لازم برای کندانسور و رادیاتور را تأمین کند. این مسئله اهمیت عملکرد فن و کنترل آن را افزایش می‌دهد.

از طرف دیگر، دمای بالای محیط می‌تواند باعث افزایش بار حرارتی کابین شود. سیستم تبرید باید بتواند گرمای واردشده به کابین را جذب کرده و دمای آن را در محدوده مطلوب نگه دارد.

اگر دمای باتری نیز به محدوده نیازمند سرمایش برسد، چیلر می‌تواند به‌صورت هم‌زمان با اواپراتور فعالیت کند. در چنین شرایطی، کمپرسور باید توانایی دفع مجموع گرمای جذب‌شده از دو مبدل حرارتی را داشته باشد.

این سناریو برای ارزیابی ظرفیت سرمایشی سیستم در شرایطی که سرعت خودرو صفر است، اهمیت ویژه‌ای دارد.

سناریوی سوم: رانندگی در هوای سرد با دمای منفی 10 درجه سانتی‌گراد

در سناریوی سوم، خودرو در شرایط محیطی بسیار سرد و دمای منفی 10 درجه سانتی‌گراد حرکت می‌کند.

در چنین شرایطی، دمای پایین محیط می‌تواند باعث کاهش دمای باتری و افزایش محدودیت‌های عملکردی آن شود. بنابراین، سیستم باید بتواند دمای باتری را به محدوده مناسب برساند.

برای این منظور، مدارهای خنک‌کننده در حالت سری قرار می‌گیرند تا گرمای تولیدشده توسط مجموعه محرکه برای گرم‌کردن باتری مورد استفاده قرار گیرد. در صورت کافی‌نبودن این گرما، گرم‌کن الکتریکی باتری فعال می‌شود.

هم‌زمان، سیستم تهویه مطبوع با استفاده از گرم‌کن PTC دمای کابین را افزایش می‌دهد. بنابراین، در این سناریو دو مصرف‌کننده گرمایشی مستقل برای باتری و فضای داخلی خودرو فعال هستند.

این سناریو امکان بررسی عملکرد سیستم در شرایط زمستانی و ارزیابی توانایی آن در تأمین گرمای موردنیاز باتری و کابین را فراهم می‌کند.

بررسی نتایج شبیه‌سازی در Scopeهای سیمولینک

یکی از روش‌های بررسی عملکرد مدل، استفاده از Scopeهای موجود در محیط Simulink است. این ابزارها امکان مشاهده تغییرات متغیرهای مختلف سیستم را در طول زمان فراهم می‌کنند.

در نتایج مربوط به سناریوی چرخه رانندگی، چند گروه از متغیرهای مهم نمایش داده می‌شوند:

  • سرعت خودرو در طول چرخه رانندگی.
  • میزان دفع حرارت توسط سیستم خنک‌کاری.
  • دمای کابین خودرو.
  • دمای باتری‌ها و اجزای مجموعه محرکه.
  • فرمان‌های کنترلی مربوط به پمپ‌ها و شیرها.
  • وضعیت عملکرد کمپرسور، فن و دمنده.

با بررسی این نمودارها می‌توان ارتباط میان بار حرارتی، سرعت خودرو و عملکرد تجهیزات خنک‌کننده را تحلیل کرد.

یکی از نتایج مهم این شبیه‌سازی، تغییر وضعیت مدار خنک‌کننده پس از حدود 1100 ثانیه است. در ابتدای چرخه، سیستم در حالت سری فعالیت می‌کند؛ اما با افزایش دمای باتری، کنترل‌کننده وضعیت شیر چهارراهه را تغییر می‌دهد و مدارها وارد حالت موازی می‌شوند.

در این وضعیت، چیلر فعال شده و وظیفه کاهش دمای باتری را بر عهده می‌گیرد. نتایج نشان می‌دهند که استفاده از چیلر برای حفظ دمای باتری در محدوده کمتر از 35 درجه سانتی‌گراد ضروری است.

همچنین می‌توان تغییرات دمای کابین را بررسی کرد و عملکرد سیستم HVAC را در حفظ دمای مرجع مورد ارزیابی قرار داد. این بررسی نشان می‌دهد که سیستم تهویه مطبوع چگونه با تغییر شرایط محیطی و بار حرارتی داخلی واکنش نشان می‌دهد.

تحلیل مصرف انرژی سیستم مدیریت حرارتی با استفاده از Simscape Logging

کنترل دما تنها معیار ارزیابی یک سیستم مدیریت حرارتی نیست. در خودروهای الکتریکی، میزان انرژی مصرفی تجهیزات جانبی اهمیت بسیار زیادی دارد، زیرا انرژی موردنیاز این تجهیزات از باتری اصلی خودرو تأمین می‌شود.

در این شبیه‌سازی، با استفاده از قابلیت Simscape Logging می‌توان توان مصرفی تجهیزات مختلف سیستم مدیریت حرارتی را بررسی کرد.

نتایج ثبت‌شده نشان می‌دهند که کمپرسور مدار تبرید یکی از بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان انرژی در سیستم است. این موضوع به‌ویژه زمانی اهمیت پیدا می‌کند که چیلر برای خنک‌کردن باتری‌ها فعال می‌شود.

هنگامی که چیلر و اواپراتور به‌صورت هم‌زمان فعالیت می‌کنند، کمپرسور باید شرایط لازم برای جذب و دفع گرمای هر دو مبدل را فراهم کند. در نتیجه، توان مصرفی آن می‌تواند افزایش پیدا کند.

از سوی دیگر، پمپ‌های گردش مایع خنک‌کننده، فن رادیاتور و کندانسور و دمنده سیستم تهویه نیز در مصرف انرژی نقش دارند. اگرچه توان مصرفی هر یک از این تجهیزات ممکن است نسبت به کمپرسور کمتر باشد، مجموع مصرف آن‌ها در طول زمان می‌تواند بر بازده کلی خودرو تأثیرگذار باشد.

تحلیل توان مصرفی به طراح کمک می‌کند تا میان عملکرد حرارتی مناسب و کاهش مصرف انرژی تعادل ایجاد کند. برای مثال، می‌توان بررسی کرد که آیا افزایش دور پمپ واقعاً باعث بهبود قابل‌توجه خنک‌کاری می‌شود یا تنها توان مصرفی تجهیزات را افزایش می‌دهد.

اهمیت مدل‌سازی حرارتی باتری در خودروهای الکتریکی

یکی از مهم‌ترین کاربردهای این شبیه‌سازی، بررسی ارتباط میان رفتار الکتریکی و حرارتی باتری است. باتری‌های لیتیوم‌یونی نسبت به شرایط دمایی حساس هستند و عملکرد آن‌ها در دماهای بسیار بالا یا پایین با محدودیت مواجه می‌شود.

در دمای پایین، واکنش‌های الکتروشیمیایی کندتر می‌شوند و مقاومت داخلی باتری افزایش پیدا می‌کند. این وضعیت می‌تواند توان خروجی قابل‌دسترس را کاهش دهد و شرایط شارژ باتری را محدود کند.

در دمای بالا نیز سرعت برخی واکنش‌های جانبی افزایش می‌یابد و احتمال تخریب تدریجی مواد داخلی سلول بیشتر می‌شود. در شرایط بحرانی، افزایش بیش از حد دما می‌تواند خطر بروز پدیده فرار حرارتی (Thermal Runaway) را افزایش دهد.

علاوه بر دمای متوسط باتری، یکنواختی دما در میان سلول‌ها نیز اهمیت دارد. اگر بخشی از سلول‌ها دمای بالاتری نسبت به سایر سلول‌ها داشته باشند، ممکن است رفتار الکتریکی و نرخ فرسودگی آن‌ها متفاوت شود.

مدل‌سازی چند مجموعه باتری و استفاده از کانال‌های خنک‌کننده اطراف آن‌ها، امکان بررسی بخشی از این مسائل را فراهم می‌کند. البته برای تحلیل دقیق‌تر توزیع دما در سطح تک‌تک سلول‌ها، می‌توان مدل حرارتی را با جزئیات بیشتری توسعه داد.

نحوه پیاده‌سازی و بررسی مدل در MATLAB و Simulink

برای اجرای این شبیه‌سازی، از محیط MATLAB و Simulink استفاده می‌شود. بخش‌های مختلف سیستم به‌صورت زیرسیستم‌های مستقل طراحی شده‌اند و با استفاده از اتصالات فیزیکی Simscape به یکدیگر متصل می‌شوند.

در بخش مدل‌سازی سیالات، از بلوک‌های Simscape Fluids برای نمایش جریان مایع خنک‌کننده و مبرد استفاده می‌شود. این بلوک‌ها امکان مدل‌سازی رفتار سیال، افت فشار، انتقال حرارت و عملکرد تجهیزات مختلف را فراهم می‌کنند.

برای بخش الکتریکی باتری و تجهیزات قدرت، از قابلیت‌های Simscape Electrical استفاده می‌شود. همچنین، مدل‌های حرارتی و اتصالات انتقال انرژی در محیط Simscape پیاده‌سازی می‌شوند.

برای توسعه یا تغییر این مدل، می‌توان مراحل زیر را دنبال کرد:

  1. ایجاد مدل اصلی در محیط Simulink و تعریف زیرسیستم‌های مربوط به مدارهای خنک‌کننده، تبرید و HVAC.
  2. مدل‌سازی پمپ‌ها، لوله‌ها، شیرهای کنترلی و مخازن مایع خنک‌کننده با استفاده از بلوک‌های Simscape Fluids.
  3. تعریف مدل حرارتی موتور، اینورتر، شارژر، باتری و مبدل DC-DC.
  4. ایجاد مدار تبرید شامل کمپرسور، کندانسور، مخزن مبرد، شیرهای انبساط، چیلر و اواپراتور.
  5. پیاده‌سازی سیستم تهویه مطبوع شامل دمنده، دریچه بازچرخش، گرم‌کن PTC و مدل کابین.
  6. طراحی کنترل‌کننده‌های مربوط به پمپ‌ها، کمپرسور، فن، دمنده و شیرهای سه‌راهه و چهارراهه.
  7. تعریف سناریوهای مختلف رانندگی و شرایط آب‌وهوایی.
  8. اجرای شبیه‌سازی و ثبت نتایج با استفاده از Scope و Simscape Logging.

در زمان اجرای مدل، انتخاب تنظیمات مناسب حل‌گر اهمیت زیادی دارد. از آنجا که سیستم شامل چندین حوزه فیزیکی و دینامیک‌های حرارتی و سیالاتی است، ممکن است تغییرات سریع فشار، دبی و دما در برخی قسمت‌ها باعث افزایش پیچیدگی محاسبات شود.

بنابراین، باید تنظیمات حل‌گر، گام زمانی و شرایط اولیه تجهیزات با توجه به ویژگی‌های مدل انتخاب شوند. همچنین بررسی سازگاری شرایط اولیه فشار، دما و وضعیت سیال در مدار تبرید و مدار خنک‌کننده برای جلوگیری از خطاهای عددی ضروری است.

جمع‌بندی شبیه‌سازی سیستم مدیریت حرارتی خودروی الکتریکی

در این شبیه‌سازی، یک سیستم جامع مدیریت حرارتی برای خودروی الکتریکی با استفاده از MATLAB، Simulink و کتابخانه‌های Simscape مدل‌سازی شده است. این سیستم از دو مدار خنک‌کننده، یک مدار تبرید و یک مدار تهویه مطبوع کابین تشکیل شده و می‌تواند شرایط حرارتی مختلف خودرو را مدیریت کند.

مهم‌ترین ویژگی مدل، امکان تغییر وضعیت مدارهای خنک‌کننده بین حالت سری و موازی است. در حالت سری، گرمای تولیدشده توسط مجموعه محرکه می‌تواند برای گرم‌کردن باتری‌ها مورد استفاده قرار گیرد. در حالت موازی، مدار باتری و مجموعه محرکه مستقل شده و هر کدام از مسیر خنک‌کاری متناسب با نیاز خود استفاده می‌کنند.

مدار تبرید نیز با استفاده از کمپرسور، کندانسور، مخزن مبرد، دو شیر انبساط، چیلر و اواپراتور، سرمایش موردنیاز باتری‌ها و کابین را تأمین می‌کند. در کنار آن، سیستم HVAC با استفاده از دمنده و گرم‌کن PTC شرایط آسایش حرارتی سرنشینان را فراهم می‌سازد.

سه سناریوی اصلی شامل رانندگی در دمای 30 درجه سانتی‌گراد، خنک‌کردن خودرو در حالت توقف و دمای 40 درجه سانتی‌گراد و رانندگی در دمای منفی 10 درجه سانتی‌گراد برای ارزیابی عملکرد سیستم در نظر گرفته شده‌اند.

نتایج سناریوی رانندگی نشان می‌دهند که سیستم پس از حدود 1100 ثانیه از حالت سری به حالت موازی تغییر وضعیت می‌دهد و چیلر برای حفظ دمای باتری در محدوده کمتر از 35 درجه سانتی‌گراد فعال می‌شود. همچنین تحلیل توان مصرفی با استفاده از Simscape Logging نشان می‌دهد که کمپرسور، به‌ویژه هنگام استفاده از چیلر برای خنک‌کاری باتری، سهم قابل‌توجهی در مصرف انرژی سیستم مدیریت حرارتی دارد.

این مدل می‌تواند به‌عنوان یک نمونه کاربردی برای مطالعه و توسعه سیستم‌های مدیریت حرارتی خودروهای الکتریکی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین دانشجویان و مهندسان رشته‌های مهندسی برق، مکانیک، خودرو و کنترل می‌توانند از آن برای بررسی رفتار حرارتی باتری، طراحی مدارهای خنک‌کاری، تحلیل عملکرد سیستم تبرید، توسعه کنترل‌کننده‌ها و ارزیابی مصرف انرژی تجهیزات جانبی خودروهای الکتریکی استفاده کنند.

“`

دسترسی به دانلود ویژه اعضاء سایت

دانلود رایگان این شبیه سازی در نرم افزار Matlab

همه چیز شامل گزارش ها، فایل شبیه سازی، یکجا، آماده دانلود!

عضویت در سایت

[/box]

لینک دانلود ویژه اعضا سایت