مقدمه
سیستمهای انتقال قدرت هیبریدی یکی از فناوریهای مهم در صنعت خودروسازی مدرن هستند که با هدف افزایش بازده انرژی، کاهش مصرف سوخت و کاهش آلایندگی خودروها توسعه یافتهاند. در این سیستمها، برای تأمین نیروی محرکه خودرو از ترکیب دو منبع انرژی متفاوت استفاده میشود. معمولاً یک موتور احتراق داخلی و یک موتور الکتریکی بهصورت همزمان یا مستقل در تأمین توان موردنیاز خودرو مشارکت میکنند. نحوه اتصال این دو منبع انرژی و چگونگی انتقال توان آنها به چرخها، معماریهای مختلفی از سیستمهای هیبریدی را به وجود میآورد.
یکی از ساختارهای متداول در این حوزه، سیستم انتقال قدرت هیبریدی موازی (Parallel Hybrid Transmission) است. در این معماری، توان مکانیکی تولیدشده توسط موتور احتراق داخلی و توان الکتریکی تولیدشده توسط موتور الکتریکی، بهصورت موازی در تأمین نیروی محرکه خودرو مشارکت میکنند. برخلاف سیستم هیبریدی سری که در آن موتور احتراق داخلی عمدتاً برای تولید برق مورد استفاده قرار میگیرد، در ساختار موازی موتور احتراق داخلی میتواند بهصورت مستقیم در انتقال توان مکانیکی به چرخها نقش داشته باشد.
در شبیهسازی ارائهشده در محیط Matlab و Simscape، ساختار پایه یک سیستم انتقال قدرت هیبریدی موازی بررسی میشود. هدف اصلی این مدل، تحلیل نحوه توزیع
توان میان موتور احتراق داخلی، موتور الکتریکی و باتری در شرایط مختلف رانندگی است. همچنین تأثیر تلفات الکتریکی و مکانیکی بر عملکرد کلی سیستم مورد بررسی قرار میگیرد.
معرفی ساختار سیستم انتقال قدرت هیبریدی موازی
در سیستم هیبریدی موازی، موتور احتراق داخلی و موتور الکتریکی بهگونهای به مجموعه انتقال قدرت متصل میشوند که هر دو بتوانند در حرکت دادن خودرو مشارکت داشته باشند. در این ساختار، توان الکتریکی در کنار توان تولیدشده توسط موتور احتراق داخلی به سیستم انتقال قدرت وارد میشود و متناسب با شرایط رانندگی، سهم هر منبع انرژی در تأمین توان موردنیاز خودرو تعیین خواهد شد.
یکی از ویژگیهای مهم این معماری، امکان استفاده مستقل یا همزمان از دو منبع تولید توان است. برای مثال، در شرایطی که خودرو به توان زیادی برای شتابگیری نیاز دارد، موتور الکتریکی میتواند در کنار موتور احتراق داخلی نیروی محرکه اضافی تولید کند. در مقابل، هنگام حرکت با سرعت ثابت و در شرایطی که توان موردنیاز خودرو نسبتاً محدود است، سیستم مدیریت انرژی میتواند سهم هر منبع را بهگونهای تنظیم کند که مصرف سوخت و تلفات انرژی کاهش یابد.
در مدل مورد بررسی، توان الکتریکی بهصورت موازی با توان موتور احتراق داخلی وارد مجموعه انتقال قدرت میشود. گشتاور تولیدشده توسط موتور الکتریکی در این ساختار به محور چرخها اعمال میشود. البته محل اعمال گشتاور الکتریکی محدود به محور چرخها نیست
و در طراحیهای دیگر میتوان موتور الکتریکی را به فلایویل موتور احتراق داخلی نیز متصل کرد.
این تفاوت در محل اتصال موتور الکتریکی میتواند بر نحوه انتقال گشتاور، ویژگیهای دینامیکی سیستم و استراتژی مدیریت توان تأثیر بگذارد. با این حال، در مدل حاضر، اتصال موتور الکتریکی به محور چرخها در نظر گرفته شده است تا نحوه مشارکت مستقیم نیروی الکتریکی در حرکت خودرو قابل بررسی باشد.
اجزای اصلی مدل شبیهسازی
مدل سیستم انتقال قدرت هیبریدی موازی از چند بخش اصلی تشکیل شده است که هرکدام وظیفه مشخصی در تولید، ذخیرهسازی، انتقال و مصرف انرژی بر عهده دارند. ارتباط میان این اجزا باعث میشود رفتار دینامیکی خودرو در شرایط مختلف رانندگی قابل تحلیل باشد.
۱. موتور احتراق داخلی
موتور احتراق داخلی یکی از منابع اصلی تأمین توان مکانیکی در این سیستم است. انرژی شیمیایی ذخیرهشده در سوخت در داخل موتور به انرژی مکانیکی تبدیل میشود و گشتاور موردنیاز برای حرکت خودرو را فراهم میکند.
در شبیهسازی حاضر، موتور احتراق داخلی در طول مانور رانندگی وظیفه تأمین توان موردنیاز برای حفظ سرعت اولیه خود
رو را بر عهده دارد. به عبارت دیگر، هنگامی که خودرو برای مدتی با سرعت ثابت حرکت میکند، موتور احتراق داخلی به اندازهای توان تولید میکند که بر مقاومتهای حرکتی غلبه کرده و سرعت خودرو را در مقدار اولیه حفظ کند.
نکته مهم این است که در سناریوی آزمایششده، موتور احتراق داخلی برای شتابگیری خودرو مورد استفاده قرار نمیگیرد. افزایش سرعت خودرو از طریق موتور الکتریکی انجام میشود. این موضوع امکان بررسی مستقل عملکرد موتور الکتریکی و تأثیر آن بر مصرف انرژی باتری را فراهم میکند.
۲. موتور الکتریکی
موتور الکتریکی یکی از اجزای کلیدی سیستم هیبریدی موازی است که وظیفه تبدیل انرژی الکتریکی به انرژی مکانیکی را بر عهده دارد. این موتور از انرژی ذخیرهشده در باتری استفاده کرده و گشتاور موردنیاز برای افزایش سرعت خودرو را تولید میکند.
در این مدل، موتور الکتریکی مستقیماً به محور چرخها متصل شده است. بنابراین، گشتاور تولیدشده توسط آن بدون نیاز به انتقال از طریق موتور احتراق داخلی، در حرکت دادن خودرو مشارکت میکند. این ویژگی باعث میشود موتور الکتریکی بتواند در شرایط مختلف رانندگی بهصورت مستقل از موتور احتراق داخلی عمل کند.
علاوه بر عملکرد موتوری، موتور الکتریکی قابلیت کار در حالت ژنراتوری را نیز دارد. این قابلیت در زمان کاهش سرعت خودرو اهمیت زیادی پیدا میکند. در چنین شرایطی، موتور الکتریکی میتواند انرژی مکانیکی حاصل از حرکت خودرو را دریافت کرده و آن را به انرژی الکتریکی تبدیل کند. انرژی تولیدشده نیز به باتری بازگردانده میشود. این فرآیند اساس عملکرد ترمز احیاکننده (Regenerative Braking) است.
۳. باتری
باتری وظیفه ذخیرهسازی انرژی الکتریکی موردنیاز موتور الکتریکی را بر عهده دارد. در مرحله شتابگیری، انرژی الکتریکی از باتری خارج شده و به موتور الکتریکی منتقل میشود. موتور نیز این انرژی را به گشتاور مکانیکی تبدیل میکند تا سرعت خودرو افزایش یابد.
در مرحله کاهش سرعت، با فعال شدن فرآیند ترمز احیاکننده، بخشی از انرژی مکانیکی خودرو به انرژی الکتریکی تبدیل شده و مجدداً در باتری ذخیره میشود. به این ترتیب، بخشی از انرژی جنبشی خودرو که در سیستمهای متداول ترمز اصطکاکی به گرما تبدیل میشود، قابلیت بازیابی خواهد داشت.
البته مقدار انرژی بازیابیشده به عواملی مانند راندمان موتور الکتریکی، راندمان مبدلهای الکترونیکی، محدودیتهای باتری و شرایط عملکرد سیستم بستگی دارد. بنابراین، تمام انرژی مصرفشده برای شتابگیری لزوماً در زمان کاهش سرعت به باتری بازگردانده نمیشود.
۴. جعبهدنده و سیستم انتقال قدرت
جعبهدنده و مجموعه انتقال قدرت وظیفه انتقال توان مکانیکی به محور محرک خودرو را بر عهده دارند. این مجموعه با استفاده از نسبت انتقال مناسب، سرعت و گشتاور ورودی را متناسب با شرایط حرکتی خودرو تغییر میدهد.
در مدل حاضر، تلفات مربوط به جعبهدنده نیز در نظر گرفته شده است. این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در یک سیستم واقعی، توان خروجی موتور یا موتور الکتریکی بهطور کامل به چرخها منتقل نمیشود. بخشی از انرژی به دلیل اصطکاک، درگیری چرخدندهها و سایر پدیدههای مکانیکی تلف خواهد شد.
در نظر گرفتن این تلفات باعث میشود نتایج شبیهسازی به شرایط واقعی نزدیکتر باشند و بتوان عملکرد کلی سیستم انتقال قدرت را با دقت بیشتری ارزیابی کرد.
استراتژی مدیریت توان در سیستم هیبریدی موازی
یکی از مهمترین بخشهای طراحی خودروهای هیبریدی، استراتژی مدیریت توان (Power Management Strategy) است. این استراتژی مشخص میکند که در هر لحظه چه مقدار توان باید توسط موتور احتراق داخلی و چه مقدار توسط موتور الکتریکی تأمین شود. انتخاب مناسب این مقادیر میتواند تأثیر قابلتوجهی بر مصرف سوخت، بازده انرژی، عملکرد دینامیکی و طول عمر باتری داشته باشد.
در مدل حاضر، یک استراتژی مدیریت توان مشخص برای اجرای مانور حرکتی خودرو استفاده شده است. بر اساس این استراتژی، موتور احتراق داخلی تنها توان لازم برای حفظ سرعت اولیه خودرو را تأمین میکند و تمام تغییرات سرعت موردنظر از طریق موتور الکتریکی انجام میشوند.
این روش امکان بررسی عملکرد موتور الکتریکی در دو وضعیت متفاوت، یعنی شتابگیری و ترمز احیاکننده، را فراهم میکند. همچنین میتوان جریان انرژی میان باتری، موتور الکتریکی و محور چرخها را در طول زمان مشاهده کرد.
مراحل اجرای مانور حرکتی خودرو
برای بررسی عملکرد سیستم انتقال قدرت هیبریدی موازی، یک سناریوی رانندگی شامل سه مرحله اصلی در نظر گرفته شده است. در این سناریو، خودرو ابتدا شتاب میگیرد، سپس برای مدتی با سرعت بالاتر حرکت میکند و در نهایت سرعت خود را کاهش داده و به مقدار اولیه بازمیگردد.
مرحله اول: حرکت با سرعت اولیه
در ابتدای شبیهسازی، خودرو با سرعت اولیه خود در حال حرکت است. در این شرایط، موتور احتراق داخلی توان موردنیاز برای حفظ سرعت خودرو را تأمین میکند. این توان باید به اندازهای باشد که مقاومتهای حرکتی از جمله مقاومت غلتشی تایرها، مقاومت آیرودینامیکی و سایر نیروهای مقاوم را جبران کند.
در این مرحله، سیستم در شرایطی قرار دارد که موتور احتراق داخلی وظیفه اصلی تأمین توان موردنیاز برای حرکت را بر عهده دارد. بنابراین، نیازی به استفاده از توان اضافی باتری برای تغییر سرعت خودرو وجود ندارد.
مرحله دوم: شتابگیری با استفاده از توان الکتریکی
در مرحله دوم، خودرو باید سرعت خود را افزایش دهد. برای انجام این مانور، موتور الکتریکی فعال شده و گشتاور اضافی موردنیاز را به محور چرخها اعمال میکند.
در این وضعیت، انرژی الکتریکی از باتری دریافت شده و به موتور منتقل میشود. موتور الکتریکی نیز با تبدیل این انرژی به توان مکانیکی، باعث افزایش نیروی محرکه خودرو خواهد شد.
نکته مهم در این سناریو آن است که موتور احتراق داخلی همچنان فقط توان لازم برای حفظ سرعت اولیه را تولید میکند. بنابراین، افزایش سرعت خودرو بهطور کامل از طریق توان الکتریکی انجام میشود. این موضوع باعث میشود سهم موتور الکتریکی در شتابگیری بهصورت مستقل قابل بررسی باشد.
از دیدگاه دینامیک خودرو، زمانی که نیروی محرکه تولیدشده بیشتر از مجموع نیروهای مقاوم حرکتی باشد، نیروی خالص مثبتی به خودرو وارد میشود و سرعت آن افزایش پیدا میکند. در این شرایط، انرژی جنبشی خودرو نیز افزایش خواهد یافت.
مرحله سوم: حرکت با سرعت بالاتر
پس از پایان مرحله شتابگیری، خودرو به سرعت بالاتری نسبت به سرعت اولیه میرسد. در این وضعیت، خودرو برای مدتی در همین سرعت حرکت میکند. در طول این مرحله، موتور احتراق داخلی همچنان توان موردنیاز برای حفظ سرعت اولیه را تأمین میکند و استراتژی مدیریت توان در این مثال، توان الکتریکی اضافی برای افزایش سرعت را درخواست نمیکند.
این مرحله از شبیهسازی به بررسی وضعیت سیستم پس از شتابگیری کمک میکند. همچنین میتوان رفتار توان تولیدی موتور احتراق داخلی و تغییرات توان الکتریکی را در مقایسه با مرحله قبل تحلیل کرد.
مرحله چهارم: کاهش سرعت و ترمز احیاکننده
در مرحله پایانی، خودرو باید سرعت خود را کاهش داده و به مقدار اولیه بازگردد. در این وضعیت، موتور الکتریکی از حالت موتوری به حالت ژنراتوری تغییر وضعیت میدهد. به این ترتیب، انرژی مکانیکی حاصل از حرکت خودرو به انرژی الکتریکی تبدیل میشود.
در فرآیند ترمز احیاکننده، چرخها و مجموعه انتقال قدرت انرژی مکانیکی را به موتور الکتریکی منتقل میکنند. موتور نیز با ایجاد گشتاور مقاوم، در کاهش سرعت خودرو مشارکت کرده و انرژی الکتریکی تولیدشده را به باتری بازمیگرداند.
این فرآیند یکی از مهمترین مزایای خودروهای هیبریدی و الکتریکی است. در خودروهای متداول، هنگام ترمزگیری بخش قابلتوجهی از انرژی جنبشی خودرو از طریق اصطکاک به گرما تبدیل میشود. اما در سیستمهای مجهز به ترمز احیاکننده، بخشی از این انرژی قابلیت بازیابی و ذخیرهسازی مجدد را خواهد داشت.
بررسی نتایج شبیهسازی با استفاده از Simscape Logging
یکی از قابلیتهای مهم محیط Simscape، امکان ثبت و تحلیل متغیرهای فیزیکی سیستم در طول اجرای شبیهسازی است. این قابلیت که با عنوان Simscape Logging شناخته میشود، امکان بررسی جریان توان، گشتاور، سرعت و تلفات انرژی را در اجزای مختلف مدل فراهم میکند.
در این مثال، نتایج شبیهسازی برای بررسی جریان توان میان موتور احتراق داخلی، موتور الکتریکی و باتری مورد استفاده قرار میگیرند. همچنین تلفات الکتریکی موتور و باتری در طول مراحل مختلف رانندگی قابل مشاهده و تحلیل هستند.
تحلیل نمودار جریان توان موتور، باتری و موتور الکتریکی
نمودار نخست نتایج شبیهسازی، جریان توان میان موتور احتراق داخلی، موتور الکتریکی و باتری را در طول مانور حرکتی خودرو نشان میدهد. این نمودار یکی از مهمترین خروجیهای مدل است؛ زیرا نحوه مشارکت منابع انرژی مختلف در حرکت خودرو را مشخص میکند.
در مرحله حرکت با سرعت اولیه، موتور احتراق داخلی توان موردنیاز برای حفظ سرعت را تأمین میکند. در این وضعیت، موتور الکتریکی نیازی به دریافت توان قابلتوجه از باتری برای شتابگیری ندارد.
با شروع مرحله شتابگیری، توان الکتریکی موردنیاز موتور افزایش پیدا میکند. در نتیجه، باتری انرژی الکتریکی را در اختیار موتور قرار میدهد. در این وضعیت، موتور الکتریکی در حالت موتوری کار کرده و توان مکانیکی موردنیاز برای افزایش سرعت خودرو را فراهم میکند.
با پایان شتابگیری و ورود خودرو به مرحله کاهش سرعت، جهت جریان انرژی تغییر میکند. موتور الکتریکی بهجای مصرف انرژی الکتریکی، انرژی مکانیکی دریافت کرده و آن را به انرژی الکتریکی تبدیل میکند. در نتیجه، توان الکتریکی به سمت باتری جریان پیدا میکند و فرآیند شارژ مجدد باتری آغاز میشود.
بنابراین، نمودار جریان توان بهخوبی نشان میدهد که موتور الکتریکی در این سیستم میتواند دو عملکرد متفاوت داشته باشد. در مرحله شتابگیری، نقش محرک را ایفا میکند و در مرحله کاهش سرعت، بهعنوان ژنراتور عمل میکند.
نکته مهم دیگر آن است که موتور احتراق داخلی در این آزمایش تنها توان موردنیاز برای حفظ سرعت اولیه را تأمین میکند. این ویژگی باعث میشود بتوان تأثیر مستقل توان الکتریکی بر شتابگیری و کاهش سرعت خودرو را بررسی کرد.
تحلیل تلفات الکتریکی موتور و باتری
نمودار دوم نتایج شبیهسازی، تلفات الکتریکی موتور و باتری را در طول مراحل شتابگیری و کاهش سرعت خودرو نشان میدهد. در نظر گرفتن این تلفات برای ارزیابی صحیح بازده سیستم ضروری است؛ زیرا تمام انرژی الکتریکی دریافتشده از باتری به انرژی مکانیکی مفید تبدیل نمیشود.
در زمان شتابگیری، باتری انرژی الکتریکی را به موتور منتقل میکند. بخشی از این انرژی در فرآیند تبدیل الکتریکی به مکانیکی تلف میشود. این تلفات میتوانند ناشی از مقاومت سیمپیچها، تلفات مغناطیسی و سایر عوامل مرتبط با عملکرد موتور باشند.
باتری نیز هنگام تخلیه انرژی دارای تلفات داخلی است. مقاومت داخلی باتری باعث ایجاد افت ولتاژ و تولید گرما میشود. بنابراین، توان الکتریکی خروجی باتری با توان قابلاستفاده در پایانههای موتور تفاوت خواهد داشت.
در مرحله ترمز احیاکننده نیز تلفات انرژی همچنان وجود دارند. موتور الکتریکی هنگام کار در حالت ژنراتوری بخشی از انرژی مکانیکی دریافتی را بهصورت تلفات الکتریکی و حرارتی از دست میدهد. علاوه بر این، فرآیند شارژ باتری نیز با راندمان محدود انجام میشود.
به همین دلیل، انرژی الکتریکی بازیابیشده در زمان کاهش سرعت معمولاً کمتر از انرژی الکتریکی مصرفشده در مرحله شتابگیری است. این تفاوت ناشی از مجموع تلفات موجود در مسیر تبدیل و انتقال انرژی است.
اهمیت در نظر گرفتن تلفات در مدلسازی سیستم هیبریدی
یکی از ویژگیهای مهم این شبیهسازی، لحاظ کردن تلفات مربوط به موتور الکتریکی، باتری و جعبهدنده است. در بسیاری از تحلیلهای ساده، اجزای سیستم بهصورت ایدهآل در نظر گرفته میشوند و فرض میشود که تمام انرژی ورودی بدون هیچگونه اتلافی به خروجی منتقل میشود. چنین فرضی ممکن است برای بررسی مفاهیم اولیه مناسب باشد، اما برای ارزیابی عملکرد واقعی خودرو کافی نیست.
در یک سیستم هیبریدی واقعی، هر بخش از زنجیره انتقال انرژی دارای راندمان مشخصی است. موتور الکتریکی هنگام تبدیل انرژی الکتریکی به مکانیکی دارای تلفات است. باتری هنگام شارژ و تخلیه انرژی بخشی از توان را به شکل گرما از دست میدهد. جعبهدنده نیز به دلیل اصطکاک و درگیری اجزای مکانیکی دارای تلفات خواهد بود.
در نظر گرفتن این عوامل به طراح اجازه میدهد تا بازده واقعیتری از عملکرد سیستم به دست آورد. همچنین میتوان مشخص کرد که کدام بخش از سیستم بیشترین سهم را در تلفات انرژی دارد و برای بهبود عملکرد کلی خودرو باید چه تغییراتی در طراحی انجام شود.
کاربردهای مدل در طراحی و توسعه خودروهای هیبریدی
مدل سیستم انتقال قدرت هیبریدی موازی صرفاً برای نمایش نحوه عملکرد یک خودروی هیبریدی طراحی نشده است، بلکه میتواند بهعنوان ابزاری برای تحلیل و توسعه استراتژیهای مدیریت توان نیز مورد استفاده قرار گیرد.
با استفاده از چنین مدلی میتوان عملکرد سیستم را در شرایط مختلف رانندگی بررسی کرد و تأثیر تغییر پارامترهای طراحی را بر رفتار کلی خودرو مورد ارزیابی قرار داد.
برای مثال، یکی از موضوعات مهم در طراحی خودروهای هیبریدی، تعیین ظرفیت مناسب باتری است. اگر ظرفیت باتری کمتر از مقدار موردنیاز انتخاب شود، ممکن است توان الکتریکی لازم برای شتابگیری یا ذخیره انرژی حاصل از ترمز احیاکننده فراهم نباشد. در مقابل، انتخاب باتری با ظرفیت بسیار زیاد میتواند وزن و هزینه سیستم را افزایش دهد.
همچنین میتوان با تغییر مشخصات موتور الکتریکی، تأثیر توان نامی و قابلیت تولید گشتاور آن را بر عملکرد خودرو بررسی کرد. این تحلیل به انتخاب موتور متناسب با نیازهای دینامیکی خودرو کمک میکند.
از دیگر کاربردهای مهم این مدل میتوان به بررسی استراتژیهای مختلف مدیریت انرژی اشاره کرد. برای مثال، میتوان استراتژیای طراحی کرد که در آن موتور احتراق داخلی در شرایطی با بازده مناسب فعالیت کند و موتور الکتریکی تنها در زمانهایی وارد مدار شود که استفاده از آن از نظر مصرف انرژی توجیهپذیر باشد.
مقایسه سیستم هیبریدی موازی با سیستمهای هیبریدی سری و تقسیم توان
در مجموعه مثالهای Simscape Driveline، سه معماری مهم برای سیستمهای انتقال قدرت هیبریدی قابل بررسی هستند: سیستم هیبریدی موازی (Parallel Hybrid)، سیستم هیبریدی سری (Series Hybrid) و سیستم هیبریدی تقسیم توان (Power-Split Hybrid).
در سیستم هیبریدی موازی، موتور احتراق داخلی و موتور الکتریکی بهصورت موازی در تأمین توان مکانیکی خودرو مشارکت میکنند. در مدل حاضر، موتور الکتریکی مستقیماً به محور چرخها متصل شده و میتواند مستقل از موتور احتراق داخلی در شتابگیری خودرو نقش داشته باشد.
در سیستم هیبریدی سری، موتور احتراق داخلی معمولاً بهعنوان منبع تولید انرژی الکتریکی عمل میکند و توان موردنیاز موتور محرک الکتریکی را از طریق زنجیره تولید و انتقال انرژی الکتریکی فراهم میسازد. در این معماری، ارتباط مکانیکی مستقیمی میان موتور احتراق داخلی و چرخهای محرک وجود ندارد.
در سیستم هیبریدی تقسیم توان، ساختار انتقال قدرت بهگونهای طراحی میشود که توان موتور احتراق داخلی میان مسیرهای مکانیکی و الکتریکی تقسیم شود. این معماری معمولاً از مجموعههای مکانیکی پیچیدهتری مانند چرخدندههای سیارهای برای مدیریت جریان توان استفاده میکند.
قابلیت مقایسه مستقیم مدل هیبریدی موازی با دو مثال sdl_hybrid_power_split و sdl_hybrid_series در Simscape، فرصت مناسبی برای بررسی تفاوتهای ساختاری و عملکردی این سه معماری فراهم میکند.
با اجرای هر سه مدل و مقایسه نتایج میتوان موضوعاتی مانند نحوه توزیع توان، میزان وابستگی به موتور الکتریکی، نحوه استفاده از موتور احتراق داخلی، تلفات انرژی و عملکرد ترمز احیاکننده را بررسی کرد.
نحوه دسترسی و اجرای شبیهسازی در Matlab و Simscape
برای بررسی این سیستم میتوان از محیط Matlab و مجموعه ابزار Simscape Driveline استفاده کرد. این مجموعه امکان مدلسازی سیستمهای انتقال قدرت خودرو، اجزای مکانیکی، موتورهای محرک و سازوکارهای مختلف انتقال توان را فراهم میکند.
مدل موردنظر با عنوان Parallel Hybrid Transmission در مثالهای Simscape Driveline قرار دارد. پس از دسترسی به مثال، میتوان ساختار کلی مدل را باز کرده و ارتباط میان موتور احتراق داخلی، موتور الکتریکی، باتری و مجموعه انتقال قدرت را بررسی کرد.
پس از اجرای شبیهسازی، نتایج ثبتشده از طریق قابلیت Simscape Logging قابل مشاهده هستند. با بررسی نمودارهای جریان توان و تلفات الکتریکی میتوان رفتار سیستم را در مراحل مختلف رانندگی تحلیل کرد.
برای مطالعه دقیقتر عملکرد مدل، پیشنهاد میشود ابتدا مسیر انتقال توان از موتور احتراق داخلی تا محور چرخها بررسی شود. سپس مسیر انتقال انرژی از باتری به موتور الکتریکی و نحوه بازگشت انرژی در زمان ترمز احیاکننده مورد مطالعه قرار گیرد.
در ادامه میتوان نتایج این مدل را با دو معماری هیبریدی سری و تقسیم توان مقایسه کرد. چنین مقایسهای به درک بهتر مزایا و محدودیتهای هر معماری کمک میکند و زمینه مناسبی برای توسعه مدلهای پیشرفتهتر مدیریت انرژی خودرو فراهم میسازد.
جمعبندی
شبیهسازی سیستم انتقال قدرت هیبریدی موازی در محیط Matlab و Simscape، نمونهای کاربردی برای بررسی نحوه همکاری موتور احتراق داخلی و موتور الکتریکی در تأمین نیروی محرکه خودرو است. در این ساختار، توان الکتریکی در کنار توان مکانیکی موتور احتراق داخلی به سیستم انتقال قدرت وارد میشود و موتور الکتریکی میتواند بهصورت مستقل یا همراه با موتور احتراق داخلی در حرکت خودرو مشارکت داشته باشد.
در سناریوی بررسیشده، خودرو ابتدا با سرعت اولیه حرکت میکند، سپس با استفاده از توان الکتریکی شتاب میگیرد و پس از حرکت در سرعت بالاتر، با کمک ترمز احیاکننده به سرعت اولیه بازمیگردد. در تمام این مراحل، موتور احتراق داخلی تنها توان موردنیاز برای حفظ سرعت اولیه را تأمین میکند و تغییرات سرعت خودرو از طریق موتور الکتریکی انجام میشود.
نتایج شبیهسازی نشان میدهند که باتری در زمان شتابگیری انرژی الکتریکی موردنیاز موتور را تأمین میکند و در زمان کاهش سرعت، بخشی از انرژی جنبشی خودرو از طریق عملکرد ژنراتوری موتور الکتریکی به باتری بازگردانده میشود. همچنین با بررسی نمودار تلفات میتوان تأثیر تلفات موتور الکتریکی و باتری را بر بازده کلی فرآیند تبدیل و بازیابی انرژی ارزیابی کرد.
در مجموع، این مدل ابزار مناسبی برای شناخت معماری هیبریدی موازی، بررسی جریان توان میان اجزای مختلف و توسعه استراتژیهای مدیریت انرژی
دسترسی به دانلود ویژه اعضاء سایت
دانلود رایگان این شبیه سازی در نرم افزار Matlab
همه چیز شامل گزارش ها، فایل شبیه سازی، یکجا، آماده دانلود!
عضویت در سایتاست. علاوه بر این، امکان مقایسه مستقیم آن با سیستمهای هیبریدی سری و تقسیم توان، ارزش آموزشی و مهندسی این شبیهسازی را افزایش میدهد و میتواند نقطه شروع مناسبی برای مطالعات پیشرفتهتر در زمینه طراحی و بهینهسازی سیستمهای انتقال قدرت خودروهای هیبریدی باشد.
لینک دانلود ویژه اعضا سایت







برای توسعه این مدل و انتخاب ظرفیت مناسب باتری، چه پارامترهایی را باید تغییر داد و بررسی کرد؟
میتوان ظرفیت و مقاومت داخلی باتری، توان نامی و گشتاور موتور الکتریکی و نسبت جعبهدنده را تغییر داد و تأثیر آنها را بر توانایی شتابگیری، مقدار انرژی بازیابیشده در ترمز احیاکننده و بازده کلی سیستم ارزیابی کرد.
از قابلیت Simscape Logging در این شبیهسازی چه استفادهای میشود؟
با این قابلیت میتوان جریان توان بین موتور احتراق داخلی، موتور الکتریکی و باتری و همچنین تلفات الکتریکی و مکانیکی را در طول مراحل مختلف رانندگی ثبت و تحلیل کرد.
تفاوت اصلی معماری هیبریدی موازی با سری در همین مدل سیماسکیپ چیست؟
در موازی، موتور احتراق داخلی مستقیماً توان مکانیکی به چرخها میدهد و موتور الکتریکی موازی با آن عمل میکند؛ اما در سری، موتور احتراق داخلی فقط برای تولید برق استفاده میشود و ارتباط مکانیکی مستقیمی با چرخها ندارد.
چرا در این مدل موتور احتراق داخلی فقط برای حفظ سرعت اولیه استفاده شده و شتابگیری به موتور الکتریکی سپرده شده است؟
این کار عمداً انجام شده تا عملکرد موتور الکتریکی در دو حالت موتوری و ژنراتوری بهصورت مستقل از موتور احتراق داخلی قابل بررسی باشد و سهم توان الکتریکی در شتابگیری و بازیابی انرژی بهتر تحلیل شود.